Gamestop Olayı ve Merkeziyetsiz Finans

 


    Dünya basınında büyük yankı uyandıran Gamestop hareketi, yatırımcı davranışlarında değişim, merkeziyetsiz finans, dijitalleşme gibi alanlarda birçok teorinin ortaya atılmasına sebep oldu. Olayın daha iyi anlaşılması için öncelikle Gamestop olayı nasıl gerçekleşti, Gamestop olayını kimler organize etti, DeFi nedir, Gamestop hareketinden sonra neler oldu bunlardan bahsedeceğim.


GameStop Hareketi

    Gamestop, 1984 yılında kurulan tüketici elektroniği ve oyun üreticisi firmadır. COVID-19 salgını sonrası fiziki mağazalarından satış yapamayan firma, 450'ye yakın mağazasını kapatmayı planladıklarını duyurmuştu. Gamestop'un bu kötüye giden durumundan yararlanmak isteyen hedge fonlar (serbest fonlar), Gamestop hissesinde short pozisyon açıyorlardı. Short pozisyon kabaca, bir hissenin ya da varlığın düşüşü üzerinden para kazanmak anlamına geliyor. Bunu fark eden bir grup Reddit kullanıcısı, r/wallstreetbets subreddit'inde kolektif bir hareketin fitilini ateşliyor. Böylece küçük yatırımcılarla büyük yatırımcıların savaşı başlıyor. Reddit üzerinden organize olan grup, sürekli alım yapmaya başladıktan sonra hissenin değeri çok hızlı bir şekilde artmaya başlıyor. Hissenin bu değer artışını gören diğer kullanıcılar ve yatırımcılar da bu gruba dahil olup bu artışı daha büyük hâle getiriyor. Böylece short pozisyonu alan fonlar, pozisyonunu zararına kapatmak zorunda kalıyor. Gamestop hisseleri, 2021'in başında 17$'dan işlem görüyorken bu hareket sonrası 469$ seviyelerine kadar yükseldi. 



Bu yükseliş sırasında Apple, Tesla, Microsoft, Facebook, Amazon, Alphabet gibi şirketlerin günlük hacminden fazla işlem gören Gamestop, küçük yatırımcıların birleşerek büyük fonları zarar ettirmesiyle dünya gündemine oturdu ve Twitter TT listesinde ilk sıraya yerleşti. Ünlü girişimci Elon Musk da Twitter üzerinden Gamestop hareketini destekledi.




Merkeziyetsiz Finans (DeFi) Nedir?

    DeFi, merkezi bir otoritenin bulunmadığı, şeffaf, açık kaynaklı bir şekilde blokzinciri üzerine kurulmuş finansal ekosistemi barındıran kripto para teknolojisidir. 2020 yılında kripto para piyasasında DeFi projesiyle ortaya çıkan kripto paraların birçoğu çok yüksek miktarda yükselişler yakalamıştı. Bu teknolojinin Gamestop olayıyla alakalı önemli bir başlık olduğunu düşünüyorum; çünkü Gamestop olayından sonra yaşananlar ve insanların tepkisi bence DeFi teknolojisine karşı bir ilgi ve gereksinim olduğunu gösteriyor.

Gamestop Hareketi Sonrası

    Gamestop hisselerindeki ani yükseliş sonrasında kullanıcılar benzer şekilde zarar eden AMC ve BlackBerry hisselerine de yatırım yapmaya başladı. RobinHood isimli borsa uygulaması bu yükselişten sonra AMC ve Gamestop'un alış satışını durdurdu. Yapılan açıklamada kullanıcıları yüksek volatiliteden (piyasadaki fiyat değişim oranının yüksek oynaklık göstermesi) korumak için hisse alım satımının durdurulduğu belirtildi. RobinHood'un açıklaması için buraya tıklayabilirsiniz.


    Bu açıklama sonrasında Reddit kullanıcıları ve ünlü finans uzmanları RobinHood'a serbest piyasayı engellediği gerekçesiyle tepki gösterdi. İşte bu noktada asıl başlığımıza dönebiliriz. RobinHood'un Gamestop ve AMC işlemlerini durdurması, bana kripto paraların ortaya çıkış felsefesini hatırlattı. Bu felsefeyi anlatmak için ayrı bir yazı hazırlamak gerekiyor fakat ben bu yazıda Gamestop'la ilişkilendirdiğim noktalardan bahsedeceğim.2008 Küresel ekonomik kriz sırasında insanların devlet, banka ve fonlara karşı güveni azalmıştı. Satoshi Nakamoto, Bitcoin projesiyle güvenli, bağımsız ve açık bir sistem geliştirerek finans ve bankacılık sistemlerinin dijitalleşmesini öneriyordu. Tekrar Gamestop olayına dönecek olursak, hisse alım satımının durdurulması sonrası Elon Musk'ın ünlü dergi Vogue'un kapağını Dogue olarak değiştirerek attığı tweet akıllara bir meme şablonu ve troll kripto para olan Doge'yi getirdi. Bunun üzerine kripto paralara akın eden grup Doge almaya başladı ve değerini %800 yükseltti. 



    Geleneksel borsada işlemlerin bu şekilde kısıtlanabilmesi durumunun insanları güvensizliğe ittiğini düşünüyorum. Borsa manipülasyonu yasal olarak suçtur ve suç teşkil eden bir durum olduğunda devletler gerekli müdahaleyi yapacaktır fakat işlemleri durdurmak borsanın insiyatifinde olan bir durumdu. Bunun yanında yatırımcı grubun subreddit'i ve Discord kanalı kapatıldı. Uzun zamandır büyük yatırımcıların (piyasa jargonuyla balinalar) piyasaları manipüle ettiği küçük yatırımcılar tarafından dile getirilen bir varsayımdı. Bu hareketle küçük yatırımcılar büyük yatırımcılara karşı bir zafer kazanmış oldu. 



    
    Doge'den sonra XRP, TRX ve BTC'de de ufak da olsa yükselişlere sebep olan yatırımcı grup, kripto para felsefesinde ve Timothy C. May'in Kripto Anarşist Manifestosu'nda öngörülen yatırımcı davranışlarına benzerlik göstermesi açısından büyük bir önem taşıyor. Bu hareket, ileri vadede paranın, borsaların ve bankacılığın dijitalleşmesi gibi konuların geleceği hakkında ipuçları veriyor diye düşünüyorum.

Yorum Gönderme

0 Yorumlar